Projekt: Metawiedza - wiem, że nie wiem

Published

February 28, 2019

Modified

March 6, 2025

Ja metapoznawcze (MS) i elementy zdolności człowieka do samoregulacji: implikacje MS dla wydajności człowieka w obszarach: poznanie, motywacja i emocje

Metacognitive self (MS) and the elements of human ability to self-regulate: the implications of MS for human performance in the following areas: cognition, motivation and emotions

Projekt prowadzony przez profesor Hannę Brycz z Uniwersytetu Gdańskiego.

Metapoznanie, czyli świadomość własnych procesów myślowych, odgrywa kluczową rolę w samoregulacji i nauce. Inspirując się sokratejską maksymą “wiem, że nic nie wiem”, metapoznanie staje się narzędziem umożliwiającym refleksję nad własnym myśleniem, co prowadzi do bardziej świadomego i skutecznego podejmowania decyzji.

Celem projektu było określenie funkcji, jaką spełnia schemat metapoznawczego Ja dla poszukiwania informacji o sobie (np. diagnostycznej lub autowaloryzacyjnej), dla motywacji do działania, realizacji potrzeb. Chcieliśmy włączyć w nurt poszukiwań związków między samowiedzą i aspektem poznawczo - motywacyjnym także oddziaływanie afektu.

Problemem, który nas nurtował było określenie jak rodzaj i natężenie emocji pośredniczy między MS, a działaniami i poznaniem człowieka. Efektem pracy miałoby być ustalenie modelu zależności między metapoznawczym Ja a zdolnością do samoregulacji (poznawczej, motywacyjnej, emocjonalnej), z uwzględnieniem wielu zmiennych pośredniczących: jak wiek, płeć, zmienne demograficzne, zmienne temperamentalne, osobowościowe, poziom inteligencji. Pierwszym celem projektu była walidacja narzędzia do pomiaru wglądu człowieka w przejawiane przez siebie prawidłowości psychologiczne oraz powszechne odchylenia od racjonalności (Skala Metapoznawczego Ja).

Chcieliśmy odpowiedzieć na kilka pytań:

  1. Czy metawiedza o własnej tendencyjności (MJ) stanowi swoisty rodzaj cechy osobowości?
  2. Czy wysokie MJ wiąże się z poszukiwaniem diagnostycznych informacji o sobie (wzrost motywacji samopoznania) w porównaniu do osób charakteryzujących się niskim MJ (gdzie występuje powszechna motywacja do autowaloryzacji, niższa motywacja samopoznania)?
  3. Czy istnieje związek między poziomem MJ a wytrwałością działania?
  4. Czy wysokie MJ (w przeciwieństwie do niskiego MJ) wiąże się z samoskutecznością i trafnością oraz pewnością sądów o swych osiągnięciach na studiach?
  5. Czy wysokość MJ zmienia się wraz z upływem czasu?

Nasze badanie wykazało, że wyższy poziom metapoznania (MCS) jest związany z lepszą samoregulacją, większym poczuciem własnej skuteczności (GSE) oraz silniejszą nadzieją na sukces.

Ukazały się następujące prace:

Po pierwsze – nigdy nie należy rezygnować. Po 8 odrzuceniach i pięciu latach była pokusa, żeby się z ostatnią pracą poddać, ale wiedzieliśmy, że wyniki są rzetelnie zebrane i przygotowane, próba jest spora a badanie ciekawe. Więc poprawialiśmy i wysyłaliśmy do kolejnych redakcji. A po drugie: nasze wyniki sugerują, że uczestnicy badania z wyższym poziomem MCS wykazywali szybszy wzrost umiejętności radzenia sobie oraz nadziei w porównaniu do tych z niższym poziomem MCS. Co więcej, rozwijanie metapoznania wydaje się nie tylko wspierać zdolność do radzenia sobie z wyzwaniami edukacyjnymi, ale także promować bardziej elastyczne i krytyczne myślenie. Badanie przeprowadzono na ponad 400 studentach przez okres trzech lat, oceniając ich pięciokrotnie - tak długofalowe podejście umożliwiło uchwycenie dynamiki zmian, co wzbogaca naszą wiedzę o wpływie metapoznania na procesy samoregulacyjne.

Trajektorie zmian

Wyniki sugerują, że rozwijanie metapoznania może być kluczowe dla skutecznej samoregulacji i osiągania celów edukacyjnych. Może także odgrywać istotną rolę w przeciwdziałaniu zjawisku drop-out, czyli porzucaniu studiów na ich początku. Świadoma refleksja nad własnym procesem uczenia się pozwala studentom lepiej radzić sobie z wyzwaniami akademickimi, takimi jak stres, przeciążenie materiałem czy trudności w adaptacji do nowego środowiska. Dzięki rozwijaniu metapoznania, studenci zyskują narzędzia do bardziej efektywnego planowania nauki, zarządzania czasem i budowania poczucia własnej skuteczności – kluczowych czynników pozwalających na kontynuację edukacji i osiąganie sukcesów akademickich.